احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
566
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
كه ادامهى زندگى بدون وجود غدد فوق كليه براى انسان محال است . تعداد هورمونهاى غدد فوق كليه بسيار زياد است كه تاكنون به خواص 32 هورمون آن پى بردهاند . قشر فوق كليه مسئول ترشح موادى به نام استروئيدها است كه خود به سه گروه اصلى تقسيم مىشوند : گروه اول : استروييدها كورتيكوييدهاى معدنى هستند كه بر روى لولههاى كليوى اثر كرده و به نگهدارى سديم و كلرايد در بدن و ترشح پتاسيم زيادى از بدن كمك مىكنند . گروه دوم : گلوكو كورتيكوييدها هستند كه به تبديل كربوهيدراتها به گليكوژن كمك مىكنند و باعث بالا رفتن قند خون ، مصرف چربى ، كاهش تعداد لنفوسيتها و ائوزينوفيلها در خون و كاهش سرعت تقسيم سلولهاى بعضى بافتهاى همبند مىشوند . اين امر واكنش طبيعى التيام بافتى را فرو نشانده و آن را به تعويق مىاندازد . ساير هورمونهاى اين دسته شامل كورتيزون و هيدروكورتيزون هستند . گروه سوم : هورمونهايى كه مشابه هورمونهاى توليد شده توسط غدد جنسى هستند و بر رشد و تكامل جنسى بدن مرد و زن تأثير دارند . ترشح هورمونهاى قشر فوق كليه ، خود تحت تأثير هورمون آدرنوكور تيكوتروپيك مترشحه از غدهى هيپوفيز قرار دارند . مدولاى غدهى فوق كليه از خود آدرنالين و نور آدرنالين ترشح مىكند . آدرنالين سيستم اعصاب سمپاتيك را تحريك مىكند و موجبات تنگى شريانهاى بدن را فراهم مىآورد . اين امر منجر به بالا رفتن تعداد ضربان قلب و افزايش فشار خون مىشود . آدرنالين در كبد واكنش تبديل گليكوژن به گلوكز را برانگيخته و از اين طريق در طى فعاليت عضلانى ، گلوكز مورد نياز را در دسترس سلول قرار مىدهد . غدهى فوق كليه را اغلب غدد جنگ و گريز مىخوانند ، زيرا در موقع تنش ، خطر يا هيجانى با ريختن آدرنالين به داخل جريان خون ، بدن را به فعاليت وامىدارد . اگر به عللى اعمال غدد مترشحهى مذكور از بين بروند ، موجب خستگى جسم ، بىاشتهايى ، لاغرى ، پايين آمدن فشار خون ، اختلالات عادت ماهيانه در زنان ، كم شدن تمايلات جنسى در مردان ، كمخونى ، بىحوصلگى و امثال اينها مىشود . اگر غدد مذكور بيش از اندازه كار كنند ، چاقى مفرط در بعضى از نقاط بدن ، ناراحتىهاى استخوانها ، پرمويى ، اختلالات قاعدگى در زنان و بالا رفتن فشار خون حاصل مىشود . تومورهاى آدرنال ( فوق كليه ) تومورهاى غدد فوق كليه معمولا غير سرطانىاند كه ممكن است توليد اضافى هورمونهاى فوق كليه را باعث شوند . تومورهاى غدهى فوق كليه نادر بوده و از هر 10 مورد 9 مورد آن غير سرطانى هستند . بهطور معمول در تمامى بيماران تومورها فقط در يكى از غدههاى فوق كليه حادث مىشوند و اثرات آن بستگى دارد به اينكه چه قسمتى را مبتلا كرده باشند . بيشتر تومورهاى فوق كليه مقدار زيادى از يك يا چند هورمون فوق كليه را ترشح مىكنند كه مىتواند متابوليسم ( واكنشهاى شيميايى پايدار كه در بدن ايجاد مىشود ) ، تعادل آب و ممكن است پاسخهاى بدن در مواجه با استرسهاى فيزيكى همانند جراحت را تغيير دهد . انواع آنها : تومورهاى فوق كليه مىتوانند يا در قشر ( لايهى خارجى ) يا در مدولا ( مركز ) غدد فوق كليه به وجود آيند . تومورهاى لايهى خارجى ممكن است كورتيكواستروئيد ، آلدوسترون يا آندروژنها ( هورمونهاى جنسى مردانه ) را ترشح كنند . توليد بيش از حد كورتيكواستروئيد همانند تغييرات شيميايى تغييراتى را در شكل ظاهرى بدن به وجود مىآورد و ممكن است باعث عوارض شديد شود ، افزايش هورمون آلدوسترون حالتى كه هيپرآلدوسترونيسم